Tarihsel süreçten günümüze, emeğiyle geçinenlerin sosyolojik, ekonomik ve politik konumunu inceleyen bağımsız bir araştırma ve derleme portali.
Kavramı Keşfet KaynakçaLatince "proletarius" kökeninden gelir.
Proletarya, Marksist terminolojide üretim araçlarına (fabrikalar, topraklar, makineler vb.) sahip olmayan ve yaşamını sürdürebilmek için emek gücünü satmak zorunda olan toplumsal sınıfı ifade eder.
Bu sınıf, kapitalist üretim biçimi içerisinde burjuvazinin (sermaye sahiplerinin) karşısında yer alır. Temel gelir kaynağı ücrettir. Sanayi devrimiyle birlikte belirginleşmiş ve modern toplumun en büyük kesimini oluşturmuştur.
"Bütün ülkelerin işçileri, birleşin!"
— Karl Marx & Friedrich Engels, Komünist Manifesto (1848)
İşçi sınıfının tarihsel dönüşümü.
Kavram ilk kez Antik Roma'da, devlete çocuklarından (proles) başka verecek hiçbir şeyi olmayan, en alt gelir grubundaki serbest yurttaşlar için kullanılmıştır.
Zanaatkarların lonca sisteminden ayrılarak ücretli üretim ilişkilerine geçişi; ilk proto-proletaryanın doğuşu.
Topraklarını kaybeden köylülerin ve zanaatkarların kentlere göç edip fabrikalarda ücretli işçi haline gelmesiyle modern sanayi proletaryası doğmuştur.
Marx ve Engels'in "Bütün ülkelerin işçileri birleşin!" çağrısı ile proletarya kavramı teorik bir silaha dönüşür; Avrupa'da devrimler dalgası yaşanır.
Hizmet sektörünün yükselişiyle "beyaz yakalı" proletarya ve iş güvencesi olmayan prekarya kavramı gündeme geldi. Platform ekonomisi yeni örgütlenme biçimlerini zorunlu kıldı.
İşçi sınıfı literatürünü anlamak için bilinmesi gereken temel ekonomi-politik terimler.
Mal ve hizmet üretmek için gereken toprak, fabrika, makine, teknoloji ve hammadde gibi fiziksel unsurların tamamı.
İşçinin ürettiği toplam değerden, kendi ücreti çıkarıldıktan sonra sermayedarın el koyduğu ödenmemiş emek kısmı.
Bir sınıfın kendi nesnel çıkarlarının, toplumdaki konumunun ve diğer sınıflarla olan ilişkisinin farkına varması durumu.
Kapitalist sistemde üretim araçlarının mülkiyetini elinde bulunduran ve ücretli emek satın alarak sermaye birikimi sağlayan egemen sınıf.
Modern dönemde ortaya çıkan; iş güvencesi olmayan, geçici ve esnek çalışma koşullarında yaşayan yeni nesil tehlikedeki sınıf.
İşçilerin ekonomik, sosyal ve çalışma haklarını korumak ve geliştirmek amacıyla kurdukları bağımsız sınıf örgütlenmeleri.
İşçinin üretim sürecinde kendi emeğine, ürününe ve diğer insanlara karşı yabancı hale gelmesi; kapitalist çalışmanın temel sonuçlarından biri.
Marksist analizde ekonomik temel (altyapı), hukuk, devlet ve ideoloji gibi kurumları (üstyapı) belirler ve yeniden üretir.
Çalışanların emeğinden artı değer yoluyla kâr elde edilmesi süreci. Sömürü oranı: artı değer / değişken sermaye oranına eşittir.
🔍 "" için kavram bulunamadı.
Bu site bilgilendirme amaçlı temel bir derlemedir. Daha derinlemesine araştırmalar için sosyoloji ve ekonomi-politik kaynaklarına başvurabilirsiniz.